Цхинвал

Сæрибар энциклопеди Википедийы æрмæг.
Сахар
Цхинвал / Чъреба
Цхинвал
Цхинвал
Герб
Герб
Паддзахад Хуссар Ирыстон
Район Цхинвалы район
Координатæтæ 42°13′32.38″ ц. у. 43°58′12.26″ с. д. / 42.225661° ц. у. 43.970072° с. д. (G) (O)
Мэр Хъотайты Алан
Фыццаг кой 1398
Раздæры нæмттæ Крцхинвали, Цхинвали, Сталинир
Центры бæрзæнд 877 м
Цæрджытæ 28 664[1] адæймаджы (2012)
Националон сконд ирæттæ, гуырдзиагтæ, уырыссагтæ
Динон сконд растуырнæг-чырыстæттæ æмæ иннæ
чырыстæттæ
Сахатон таг UTC+3, сæрды UTC+4
Телефонон код +799744
Автомобилон код РЮО
Цхинвал (Хуссар Ирыстон)
Red pog.png

Цхинвал кæнæ Чъреба у Хуссар Ирыстоны сæйраг сахар. Цæры дзы 28,7 мин адæймаджы.[1]

1990 азы онг Цхинвал уыд Хуссар Ирыстоны автономон бæстæйы административон центр. Сахары статус райста 1922-æм азы.

Мэр — Хъотайты Алан.

Сахар лæууы цæугæдон Стыр Леуахийы былыл.

Истори[ивын]

Нырыкон Цхинвалы алфамблайы адæм цард бронзæйы æнусæй рынмæ.

Фыццаг хатт картлийаг хъæу Цхинвал æрхъуыдыгонд уыд гуырдзыйаг азфысджытæй 1398 азы, фæлæ фæстæдæр æссардæуыд документтæ, кæцытæ бæлвырд кæнынц, ома ам лæууыд фидар, III æнусы амад Паддзахы фырт Асфæгуырæй, кæцы у персайнаг династи Аршакидæй.[кæцæй ист у?]

XVIII æнусы райдайæны уыд чысыл "паддзахадон сахар" кæцыйы цардысты моладзандоны æхуырстытæ.[кæцæй ист у?] Картли-Къахеты Паддзахад куы баиу Уырысы паддзахадимæ уæдæй фæстæме Цхинвал уыд Гуырдзыйаг губернæйы хай.

Сахары бынат ис уæгæнæн фæндагыл, кæцы иукодта Цæгат Кавказ Тифлисимæ æмæ Гуримæ. Æмæдзы цард хæцæ цæрджытæ: фылдæр дзуттæгтæ, сомихæгтæ, гуырдзыйæгтæ, ирæттæ æмæ уырыссæгтæ.[кæцæй ист у?]

1918-1920 азты сахары уыдис ирæттæ æмæ гурыдзыйæгтæ æхсæн хæстон æзмæстытæ. Советон бардзинад æрфидар Сырх æфсадæй 1921 азы мартъийы мæйы.

Æмæ аз фæстæ 1922-мы Цхинвал официалон хъуыддагмæ гæсгæ сси Хуссар Ирыстоны автономон бæстæйы сæйраг сахар Гуырдзыйаг ССР-йы хайы. Фæстæдæр сахары цæрджыты нымæцы уыдысты фылдæр ирæттæ, Хуыссар Иры хъæутæй рацæугæтæ. 1989 азмæ гæсгæ сахары цардис 42 934 адæймаджы.

Æнустæм гæсгæ Сахар йæ ном, æмæ йæ национ сконд бирæ хат ивта.

Ахуырад[ивын]

Культурæ æмæ улæфынад[ивын]

Дин[ивын]

Грекъаг зæронд стилон Æцæг растуырнæг аргъуан Аллон епархи (Греческая старо стильная истинно православная церковь «Аланская епархия»)
  • Мадымайрæмы кафедралон аргъуан,
  • Уац Никъолайы аргъуан,
  • Сæгъдæг Георгийы аргъуан (Кавтийаг),
  • Майрæмкуадзæны аргъуан (Сырх дзуар),
  • Уац Никъолайы саххатæм кувæндон
Уырыссаг Растуырнæг аргъуаны æмкæрт Дзæуджыхъæуы æмæ Аланийы епархи,
  • Сыгъдæг Невайаг Александры аргъуан,
  • Сыгъдæг Донаг Димитрийы аргъуан
Протестанттæ (баптисттæ)
  • Кувыны хæдзар
Иеговæйы уынджытæ
  • Падзахæдты зал

Спорт[ивын]

  • Республикон сæйраг стадион — æсцалцæкгонд фæстæмæ 2009 азы 6 мин адæймаджы бынатæн,
  • Сывæллæтты æмæ æрыгæтты спортивон скъола хайад кæны: баскетбол, гимнастикæ, уæззау атлетикæ æмæ уæгъдибар хъæбысæйхæст,
  • Футболы скъола Дзæгъойты Игоры номыл — байгонд 2010 азы,
  • Республикон скъола сæрибар хъæбысхæцынæн Тедеты Дзамболаты номыл

Транспорт[ивын]

Цхинвал Транскамæй баст у Цæгат Ирыстонимæ. Æрвылбон Дзæуджыхъæу æмæ Цхинвалы ’хсæн цæуынц дæс автобусон рейсы[2]. Сахары мидæг цæуынц маршутон автобустæ.

Æфсымæрон сахартæ[ивын]

Цхинвалы чи райгуырд, уыцы зындгонд адæм[ивын]

Цхинвалы нывтæ[ивын]

Фиппаинæгтæ[ивын]