Хуссар Ирыстон

Сæрибар энциклопеди Википедийы æрмæг.

Республикæ Хуссар Ирыстон
Республика Южная Осетия


Тырыса	Герб

Гимны ном: «Уарзон Ирыстон!»

Хæдбар сси

1990-æм азы 20 сентябры Гуырдзыстонæй

Æвзаг

ирон, уырыссаг

Сæйраг сахар

Цхинвал

Стырдæр сахартæ

Цхинвал

Хицауиуæджы хуыз

Республикæ

Президент
Парламенты сæрдар
Хицауады сæрдар

Кокойты Эдуард
Кочиев Станислав
Вадим Бровцев

Фæзуат

3900 км²

Цæрджытæ

70 000 (2004)

Æнгомдзинад

18 ад./км²

Валютæ

Уæрæсейаг сом

Телефонон код

+995

Сахатон таг

UTC+3

Кæддæры Хуссар Ирыстоны Автономон Бæстæ нырыккон Гуырдзыстоны картæйыл. Цæстуынгæ у, алыхуызон районты ’хсæн йæ территори ныддих кæнын кæй хъавыдысты, уый

Хуссар Ирыстоны административон дихкæнынад: 1. Дзауы район, 2. Знауыры район, 3. Цхинвалы район, 4. Ленингоры район. Сырх стъæлф у Цхинвал.

Республикæ Хуссар Ирыстоны герб

Хуссар Ирыстоны президент Кокойты Эдуард судзы наркотиктæ. Наркотикты ныхмæ архайд Цхинвалы

Рельеф

Республикæ Хуссар Ирыстон у паддзахад Фæскавказы, Кавказы сæйраг рæгъы тæккæ астæу, Европæ æмæ Азийы ’хсæн. Уый ахсы Стыр Кавказы хуссар фарс æмæ Картлийы тыгъдады цæгатаг хай.

Административон æгъдауæй дих кæны цыппар районыл: Цхинвалы район, Дзауы район, Ленингоры район æмæ Знауыры район. Хуссар Ирыстоны индустрион, культурон æмæ административон центр у йæ сæйраг сахар — Цхинвал.

2008-æм азы Гуырдзыстоны агрессийы фæстæ, Хуссар Ирыстоны хæдбардзинад базыдтой Уæрæсе (2008-æм азы 26 августы)^[1], Никарагуæ (2008-æм азы 5 сентябры)^[2] æмæ Венесуэлæ (2009-æм азы 10 сентябры)^[3]^[4]. Гуырдзыстоны хицауад уыцы бæстæ нымайы Шида-Картлийы хай, официалон гæххæттыты йæ хоны «раздæры Хуссар Ирыстоны Автономон Облæст» кæнæ «Цхинвалы регион» (гуырдз. ცხინვალის რეგიონი). 2009-æм азæй фæстæмæ Хуссар Ирыстон, цы территори йæхи хоны, уый контроль кæны æппæтæй (2009-æм азы июлы хуссар-ирыстойнаг арæнгæстæ бацыдысты Мамысоны æфцæджы цур ранмæ^[5]).

Æрдз йæ хæзнатæй нæртон хай бакодта Хуссар Ирыстоны. Ис дзы бирæ зынаргъ къахинæгтæ. Урс цъити хæхтæ æмæ уæрæх тыгъд быдыртæ, хæххон цадтæ æмæ гуылфгæнгæ тындзæг хæххон цæугæдæттæ, тар хъæдтæ æмæ дидинæфтауæг цæхæрадæттæ.

[баив æй] Цæрæнрæттæ

Хуссар Ирыстоны ис бирæ хъæутæ æмæ дыууæ сахары — Цхинвал (Чъреба) æмæ Къуайса.

[баив æй] Рельеф

Республикæ Хуссар Ирыстоны территорийы 89,3 % у денджызы æмвæзадæй 1000 метрæй бæрзонддæр.

[баив æй] Цæрджытæ

Хуссар Ирыстоны цæры 70 мин адæймаджы бæрц. Уыдонæн сæ фылдæр сты ирæттæ. Уыдонимæ иумæ Хуссар Ирыстоны цæрынц уырыссæгтæ, гуырдзиæгтæ, украинæгтæ, сомихæгтæ, бердзенæгтæ æмæ æндæртæ — æдæппæтæй 20-æй фылдæр адæмы хæтты минæвæрттæ.

[баив æй] Ахуырад

2006-2007 ахуыры азы Хуссар Ирыстоны уыд 1397 ахуыргæнджы æмæ 5258 скъоладзауы.

Республикæйы ис 61 иумæйагахуырадон скъолайы, ног райдиан скъолатæ æрæджы байгом сты Знауыры районы Арчънет, Гъаристау æмæ Лопъаны хъæуты. Кæд зын у, уæддæр дзы сабитæ кæй нæ уыд, уымæ гæсгæ та æхгæд æрцыдысты Дзауы районы Теделет æмæ Знауыры районы Зиулеты райдиан скъолатæ.