Хъæрæсе-Черкес

Сæрибар энциклопеди Википедийы æрмæг.
Перейти к навигации Перейти к поиску
Хъæрæсе-Черкесы Республикæ
ХъЧР-ы тырыса ХъЧР-ы герб
Хъæрæсе-Черкесы тырыса Хъæрæсе-Черкесы герб

Хъæрæсе-Черкесы Уæрæсейы картæйыл

Сæйраг сахар Черкесск
Фæзуат

- Æдæппæт

77-æм

14 300 км²

Цæрджытæ

- Æдæппæт
- Æнгомад

75-æм

464 219[1] (2022)
32,91 ад./км²

Федералон зылд Цæгат Кавказ
Экономикон район Цæгат кавказаг
Паддзахадон æвзаг абазаг, хъæрæсейаг, ногъайаг, уырыссаг1 æмæ черкесаг
Президент Рашид Темрезов
Хицауады сæрдар Индрис Кябишев
Гимн Хъæрæсе-Черкесы гимн
Сахатон таг MSK (UTC+3)
1 Уырыссаг æвзаг у республикæйы иунæг официалон æвзаг.
Karachay Cherkess03.png

Хъæрæсе-Черкес (Хъæрæсе + Черкес), официалон ном: Хъæрæсе-Черкесы Республикæ, цыбырæй ХъЧР (абаз. Къарча-Черкес Республика; хъæр.-балхъ. Къарачай-Черкес Республика; кæсгон-черкес. Къэрэшей-Шэрджэс Республикэ; ногъ. Карашай-Шеркеш Республикасы; уырыс. Карачаево-Черкесская Республика) у Уæрæсейы республикæ Цæгат Кавказы, лæууы Краснодары край, Кæсæг-Балхъар æмæ Стъараполы крайы ’хсæн, хуссары та — Абхаз æмæ Гуырдзыстонимæ арæн.

Географи[ивын | Бындур ивын]

Республикæйы фæзуат у 14 100 км². Йæ сæйраг сахар у Черкесск.

Клухоры æфцæгæй (2781 м) Хъæрæсе-Черкес баст у Абхазимæ. Уыцы ’фцæгыл цæуы, йæ дæргъ 337 километры кæмæн у, Сухумы хæстон фæндаг (уырыс. Военно-Сухумская дорога).

Цæрджытæ[ивын | Бындур ивын]

Республикæйы цæрынц 478 517 адæймаджы, уыдонæй 270 402 (56,6%) — хъæуты[2][3].

ХъЧР иу кæны хъæрæсе (цæрджыты нымæцæй 41,0%), хъазахъхъ (уырысимæ 31,6%), черкес (11,9%), абаз (7,8%) æмæ ногъай (3,3%) кæм цæрынц, уыцы территоритæ. Хъæрæсе-Черкесы ис ирон хъæу дæр — Лабæ.

Политикæ[ивын | Бындур ивын]

Хъæрæсе-Черкесы Республикæйы президент у Рашид Темрезов (хъæрæсейаг), хицауады сæрдар у Индрис Кябишев (черкесаг).

Æддаг æрмæг[ивын | Бындур ивын]

Фиппаинæгтæ[ивын | Бындур ивын]

  1. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2022 г. и в среднем за 2021 г. и компоненты её изменения. Федеральная служба государственной статистики. Датæ: 2022-æм азы 26 апрелы.
  2. Сообщение Росстата о предварительных итогах ВПН-2010 (xls). Росстат (28 марта 2011). Датæ: 2011-æм азы 28 мартъийы.
  3. Изменение численности постоянного населения по субъектам Российской Федерации по компонентам (xls). Росстат (14 июля 2010). Датæ: 2010-æм азы 24 августы.