Джусойты Нафи

Сæрибар энциклопеди Википедийы æрмæг.
Джусойты Нафи

Джусойты Григорийы фырт Нафи́ (райгуырдис 1925-æм азы 27 февралы Хæрдысæры, амардис 2017-æм азы 26 июны Дзæуджыхъæуы) уыди ирон фыссæг, филологон зонæдты доктор. Цардис Цхинвалы, 50 азæй фылдæр куыста Зонад-иртасæн институты.

Цардафыст[ивын | Бындур ивын]

Джусойты Нафи райгуырдис 1925-æм азы 27 февралы Къуыдаргомы, хъæу Хæрдысæры ныры Дзауы районы.

Райдиан скъола каст фæцис хъæу Кæсагджыны, астæуккаг скъола та – Кировы 1941 азы 20 июны.

1941 азы 22 июны райдыдта Фыдыбæстæйы Стыр хæст. Джусойты Нафи ацыд барвæндæй Сырх Æфсадмæ иу мæйы фæстæ – 24 июлы.

Советон Æфсады рæнхъытæй демобилизацигонд æрцыдис 1945 азы ноябры кæрон. 1945 азы 25 декабры куысын райдыдта Хуссар Ирыстоны Компартийы Обкоммæ кадрты куысты фæдыл инструкторæй. Фæкуыста дзы 1947 азы мартъийы мæймæ, стæй нысангонд æрцыд облæсты газет «Коммунист»-ы цензорæй æмæ дзы аззади растдæр дыууæ азы, стæй йæ сфидар кодтой Гуырдзыстоны ССР Компартийы газет «Заря Востока»-йы сæрмагонд уацхæссæгæй Хуссар Ирыстоны. Ам фæкуыста 1949 азы ноябрмæ, уый фæстæ райдыдта ахуыр кæнын ССРЦ Зонадон Академийы Уырыссаг литературæйы институты (Пушкины хæдзары) аспирантурæйы. Каст æй фæци 1953 азы декабры. Бахъахъхъæдта кандидатон диссертаци (темæ: «Проблема Кавказа в русской литературе и в творчестве К. Хетагурова») 1953 азы ноябры æмæ фæстæмæ æрыздæхт йæ райгуырæн бæстæ - Хуссар Ирыстонмæ. 1954 азы 15 февралы йæ саккаг кодтой Хуссар Ирыстоны Зонад-Иртасæн институты ирон фольклор æмæ литературæйы хайады сæргълæууæгæй, æмæ уæдæй абонмæ кусы уыцы бынаты.

1968 азы декабры Джусойты Нафи бахъахъхъæдта докторы диссертации («История осетинской литературы дореволюционного периода») Мæскуыйы Максим Горькийы номыл дунеон литературæйы институты. 1988 азы æвзæрст æрцыдис Гуырдзыстоны Зонæдты Академийы уæнг–уацхæссæгæй, фæлæ 1990 азы рацыдис уыцы Академийæ, Гуырдзыстон гæрзифтонг фыдгæнджыты Хуссар Ирыстонмæ бырсыныл кæй ардыдта, уый тыххæй.

Джусойты Нафи у ССРЦ-ы фысджыты Цæдисы уæнг 1955 азæй, Литературон критикты дунеон Ассоциацийы (МАЛК) уæнг 1970 азæй, Хетæгкаты Къостайы номыл паддзахадон премийы лауреат 1978 азæй æмæ Цæгат Ирыстоны-Аланийы Республикæйы адæмон фыссæг 1995 азæй. 1984 азы йын йæ литературон сфæлдыстады тыххæй лæвæрд æрцыдис «Кады нысаны» орден.

Сфæлдыстад[ивын | Бындур ивын]

Джусойты Нафи у ахæм поэтикон æмбырдгæндты автор: «Салдаты зæрдæ» (1944), «Зæрдæты ныхас» (1952), «Лирикæ» (1955), «Ирыстоны сагъæсты чиныг» (1958), «Æз райгуырдтæн хохы» (1960), «Зын кары» (1962), «Æнæном чиныг» (1967), «Сабыр ныхæстæ» (1973), «Изæры рухс» (1988). Нафийæн прозæйы уагъд æрцыд цалдæр чиныджы: «Фыдæлты туг» (1965), «Цард ивæны» (1968), «Дыууадæс цæфы иу цæфы хуызæн» (1972), «Адæймаджы мæлæт» (1976), «Сырдоны цæссыгтæ» (1978), «Залты мит» (1989).

Йæ литературон-критикон уацтæй иуæй-иутæ рацыдысты хицæн чингуытæй: «Ирон аив дзырды сæрвæлтау» (1965), «Книга друзей» (2003).

Нафийы зонадон-иртасæн куыстытæ бирæ сты, фæлæ хицæн чингуытæй рацыд мыхуыры цалдæр монографийы: «Коста Хетагуров» (1958), «Сека Гадиев» (1958), «Елбаздуко Бритаев» (1963), «Арсен Коцойты» (1964), «Цомак Гадиев» (1965), «Александр Кубалов», «Гино Бараков», «Созур Баграев», «Нигер» (1992), «Грис Плиев» æмæ æндæртæ. Мыхуыры рацыд дыууæ томæй «История дореволюционной осетинской литературы», «Советон ирон литературæйы истори»-йы дыууæ томы æмæ монографи «Ирон романы равзæрд».

Нафи бирæ фæкуыста аивадон тæлмацы хъуыддаджы. Йæ тæлмацтæ мыхуырæй цыдысты ирон периодикæйы æмæ хицæн чингуытæй дæр: Пушкины роман «Евгений Онегин», Тютчевы æмдзæвгæтæ, А. Сурковы стихтæ, Туманяны, Д. Гулиайы æмæ Кулиев Хъайсыны æмдзæвгæты чингуытæ.

Нафийæн йæхи уацмыстæ дæр ивд цыдысты бирæ адæмты æвзæгтæм. Уырыссагау йын рацыд цыппар чиныджы, гуырдзиагау – æртæ, украинагау – дыууæ, иу – польшæйагау, иу та хъазахаг æвзагыл.

Бирæ уацмыстæ раивта Нафи ирон театрæн: Шекспиры трагедитæ – «Макбет», «Юлий Цезарь», «Укрощение строптивой», Шиллеры «Мария Стюарт», Ибсены «Пьер Гюнт», Софоклы «Царь Эдип» æмæ «Антигона», Толстойы «Удæгасæй мард», Чеховы «Дядя Ваня», Мустай Каримы «В ночь лунного затмения», Марцини Кивичусы «Миндаугас» æмæ æндæртæ.

Нафи 50 азæй фылдæр кæм кусы, уыцы иртасæн институт Цхинвалы. 2006 азы ист къам

2005 аз Нафийы 80-азон юбилей цытджын æгъдауæй сбæрæг чындис Цхинвалы.

2005-æм азы 21 октябры Джусойты Нафи фыццаг хатт базонгæ ис ирон Википедиимæ æмæ баххуыс кодта энциклопедийыл архайджытæн йæ мидисджын фиппаинæгтæй.

Æддаг æрмæг[ивын | Бындур ивын]

Æрвитæнтæ[ивын | Бындур ивын]