Сомихаг æвзаг

Сæрибар энциклопеди Википедийы æрмæг.
Сомихаг æвзаг
Хином: Հայերեն լեզու
Куыд æй зæгъынц: [hɑjɛɹɛn lɛzu]
Бæстæтæ: Сомих, Уæлхох Карабах, Уæрæсе, АИШ æмæ дæсгай æндæр бæстæтæ
Официалон статус: Сомих, Уæлхох Карабах
Æдæппæт дзурджыты нымæц: 8~9 млн.
Классификаци
Категори: Евразийы æвзæгтæ
Индоевропæйаг мыггаг
Палеобалкайнаг къабаз
Бердзенаг-фригиаг-сомихаг къорд
Фригиаг-сомихаг дæлкъорд
ГОСТ 7.75–97: арм 055
ISO 639-1: hy
ISO 639-2: arm (B); hye (T)
ISO/DIS 639-3: hye
Æвзæгты тыххæй æппæт статьятæ

Сомихаг æвзаг (сом. Հայերեն լեզու) у скæсæйнаг индоевропæйаг æвзæгтæй иу, ис æм иумæйаг миниуджытæ балтаг, славяйнаг æмæ ирайнаг æвзæгтимæ.

Индоевропæйаг æвзæгты ’хсæн у тæккæ рагондæр фысгæ æвзæгтæй иу[1]. Сомихаг алфавит сарæзта Месроп Маштоц 405406 азты. Фыццаг журнал сомихагау — «Аздарар» («Уацхæссæг») — мыхуырæй рацыд Мадрасы (Инди) 1794-æм азы.

Рагон сомихаг тæлмацты фæрцы аирвæзтысты иуæй-иу рагон бердзенаг тексттæ. Сомихаг уацфыстытæ сты Кавказы историйы иртасынæн тынг ахъаззаг.

2005 азы сомихæгтæ сæ фыссынады 1600 азы бæрæгбон кодтой.

Фонологи[ивын]

Сомихаг æвзаджы фонологийы ис 6 хъæлæсон фонемæйы æмæ 30 æмхъæлæсон фонемæйы.

Диалекттæ[ивын]

Дыууæ сомихаг диалектон къордæй иу (скæсæйнаг, «ашхарабар») у нырыккон Сомихы паддзахадон æвзаджы бындур. Ныгуылæн диалекттыл дзурынц диаспорæйы сомихæгтæ АИШ æмæ Европæйы.

Абетæ[ивын]

Дамгъæ Дамгъæйы ном Дзурыны ахаст (ÆФА) Транс-
лите-
раци
Нымæ-
цон
нысани-
уæг
Тра-
диц.
орфо-
гра-
фи
Ре-
форм.
орфо-
гра-
фи
Дзурыны
ахаст
Класси-
кон
сом.
Скæс.-
сом.
Ныгуыл.-
сом.
Класси-
кон
ISO 9985
Класси-
кон
сом.
Скæс.-
сом.
Ныгуыл.-
сом.
Ա ա այբ [aɪb] [aɪpʰ] [ɑ] a 1
Բբ բեն [bɛn] [pʰɛn] [b] [pʰ] b 2
Գգ գիմ [gim] [kʰim] [g] [kʰ] g 3
Դ դ դա [dɑ] [tʰɑ] [d] [tʰ] d 4
Եե եչ [jɛtʃʰ] [ɛ], дзырды райдайæны - [jɛ]1 e 5
Զ զ զա [zɑ] [z] z 6
Էէ է [ɛː] [ɛ] [ɛː] [ɛ] ē ê 7
Ըը ըթ [ətʰ] [ə] ə ë 8
Թթ թօ թո [tʰo] [tʰ] t‘ 9
Ժ ժ ժէ ժե [ʒɛː] [ʒɛ] [ʒ] ž 10
Իի ինի [ini] [i] i 20
Լլ լիւն լյուն [lʏn]² [l] l 30
Խ խ խէ խե [χɛː] [χɛ] [χ] x 40
Ծծ ծա [tsɑ] [tsʼɑ] [dzɑ] [ts] [tsʼ] [dz] c ç 50
Կկ կեն [kɛn] [kʼɛn] [gɛn] [k] [kʼ] [g] k 60
Հհ հօ հո [ho] [h] h 70
Ձձ ձա [dzɑ] [tsʰɑ] [dz] [tsʰ] j 80
Ղ ղ ղատ [ɮɑt] [ʁɑtʼ] [ʁɑd] [l], or [ɮ] [ʁ] ł ġ 90
Ճ ճ ճէ ճե [tʃɛː] [tʃʼɛ] [ʤɛ] [tʃ] [tʃʼ] [ʤ] č č̣ 100
Մմ մեն [mɛn] [m] m 200
Յյ յի հի [ji] [hi] [j] [h]³, [j] y 300
Նն նու [nu] [n] n 400
Շշ շա [ʃɑ] [ʃ] š 500
Ոո ո [o] [vo] [o], дзырды райдайæны - [vo]4 o 600
Չչ չա [tʃʰɑ] [tʃʰ] č‘ č 700
Պպ պէ պե [pɛː] [pʼɛ] [bɛ] [p] [pʼ] [b] p 800
Ջջ ջէ ջե [ʤɛː] [ʤɛ] [tʃʰɛ] [ʤ] [tʃʰ] ǰ 900
Ռռ ռա [rɑ] [ɾɑ] [r] [ɾ] 1000
Սս սէ սե [sɛː] [sɛ] [s] s 2000
Վվ վեւ վեվ [vɛv] [v] v 3000
Տտ տիւն տյուն [tʏn] [tʼʏn]5 [dʏn] [t] [tʼ] [d] t 4000
Րր րէ րե [ɹɛː] [ɹɛ]6 [ɾɛ] [ɹ]6 [ɾ] r 5000
Ցց ցօ ցո [tsʰo] [tsʰ] c‘ 6000
Ււ հիւն 7 [hʏn] [w] [v]8 w 7000
Փփ փիւր փյուր [pʰʏɹ]9 [pʰʏɾ] [pʰ] p‘ 8000
Քք քէ քե [kʰɛː] [kʰɛ] [kʰ] k‘ 9000
Օօ օ [o] [o] ô ò
Ֆֆ ֆէ ֆե [fɛː] [fɛ] [f] f
Дамгъæ Тра-
диц.
орфо-
гра-
фи
Ре-
форм.
орфо-
гра-
фи
Класси-
кон
сом.
Скæн.-
сом.
Ныгуыл.-
сом.
Класси-
ческое
арм.
Вост.-
арм.
Зап.-
арм.
Класси-
кон
ISO 9985 Нымæ-
цон
нымани-
уæг
Дзурыны ахаст
Дамгъæйы ном Дзурыны ахаст (ÆФА) Транс-
лите-
раци

Литературæ[ивын]

Нырыккон литературон сомихаг æвзаджы бындурæвæрæг уыд Абовян Хачатур, фыссæг æмæ этнограф.

Википеди

Википедийы ис хайад
сомихаг æвзагыл


Фиппаинæгтæ[ивын]