Æфсæнвæндаг

Сæрибар энциклопеди Википедийы æрмæг.
Иувазыг æфсæнвæндаг æд бетон шпалæтæ
Æфсæнвæндаг

Æфсæнвæндаг у транспорты хуыз, кæцы уазтæ æмæ пассажиртæ ласы рельсон фæндæгтыл. Рельсыты сты згъæрæй конд, уымæй йæ ном.

Æфсæнвæндаджы хицæн хуызтæ сты иумæйаг пайдайы æфсæнвæндæгтæ (уырыс. общего пользования), куыстуæтты æфсæнвæндæгтæ, сахары æфсæнвæндæгтæ (трамвай æмæ метрополитен).

Æфсæнвæндæгтæ вæййынц иувазыг æмæ дывазыг. Суткæйы дæргъы бирæ поездтæ кæм нæ вæййы, уым-иу иувазыг фæндаг аразынц.

2006-æм азмæ иумæйаг пайдайы æфсæнвæндæгты дæргъ уыдис 85 000 км, трамвайы фæндæгты дæргъ — 2800 км, метрополитены дæргъ — 440 км. Уæрæсейы стырдæр æфсæнвæндæгон компани у гом акционерон æхсæнад «Уæрæсейы æфсæнвæндæгтæ» (уырыс. «Российские железные дороги»). Фæндæгты дæргъмæ гæсгæ стырдæр метрополитен у Мæскуыйы (кæс Мæскуыйы метрополитен), трамвайы системæ та — Бетъырбухы (кæс Бетъырбухы трамвай).

Дунейы стырдæр æфсæнвæндаджы системæтæ сты:

Бæстæ Дæргъ (км)
  Æппæт дуне 1 122 650
1 АИШ 226 427
2 Уæрæсе 87 157
3 Китай 77 834
4 Инди 63 327
5 Канадæ 46 688
6 Герман 41 896
7 Австрали 37 855
8 Аргентинæ 31 409
9 Франц 29 213
10 Бразили 28 857
11 Япон 23 506
13 Украинæ 21 655
14 ХАР 20 872
15 Итали 19 729

Иуæй-иу бæстæты, уыдоны ’хсæн стыргомæуттæ дæр, æфсæнвæндæгтæ бынтондæр нæй. Ахæмтæ сты Афгъанистан, Чад, Экваториалон Гвиней æмæ ма æндæртæ.

Цæгат Ирыстоны фыццаг æфсæнвæндаг фæзындис XIX æнусы, Дзæуджыхъæуы æфсæнвæндаг куы арæзтæуыд 1888-æм азæй, уæд. Ныр дæр уыцы æфсæнвæндаг тынг ахсджиаг у республикæйæн, стæй йемæ цы куыстуæттæ баст сты, уыдон дæр — Дзæуджыхъæуы вагæттæ цалцæггæнæн завод æмæ æндæртæ.