Хуыбылтæ

Сæрибар энциклопеди Википедийы æрмæг.
Перейти к навигации Перейти к поиску

Хуыбылтæ (уырыс. Хубуловы, Хубулашвили, Хубулури, гуырдз. ხუბულაშვილი, ხუბულური[1]) сты ирон мыггаг.

Истори[ивын | Бындур ивын]

Мыггаджы равзæрд[ивын | Бындур ивын]

Хуыбылты мыггагæн ирон рæвзæрд и. Разынди скæсæнаг нæлгоймаджы номæй — Хубул (Хуыбыл), кæцы сци ирон хуызон номæй — Кубул, кæй тæлмац уырыссагмæ нысан кæны "разыдзинад". Æвæццæгæн, ахæм номæй сывæллоны хонгæ, йæ ныййарджыты фæндыди, цæмæй сæ фырт уа уисæнгæнаг, намысджын æмæ рæстад лæппу. Фæндыди сæ, цæмæй уымæн уа амондджын æмæ æнæфыдбылыз цард.

Раджы Дзауы комы, Гыццыл Гуфтайы хъæуы цардис иу лæг. Йæ ном уыди Хуыбыл. Уыдис йын цыппар фырты: Джио, Коко, Магко æмæ Гасси. Æмæ æфсымæртæ, куы сыстыр сты, уæд ахицæн сты сæ фыдæй. Цæмæй никæй смæсты кæна, фыд йæ зæххæй иу къæрдих дæр никæмæн радта — уæддæр алкæмæндæр не сфаг уыдаит. Иухатт, цуаны афоны, Коко æссардта диссаджы рæсугъд быдыр. Бынат йæ зæрдæмæ тынг фæцыдис, æмæ ум баззадис цæрынмæ. Самадта йæхицæн хæдзар æмæ йæ мыггагæн бындур æрывæрдта. Афтæмæй Църуйы фæзындысты Кокойтæ. Фæстæдæр сæ иу хай ацыдысты Чъимасы доны былмæ, æмæ ум разынди Чъимасы хъæу. Джио ацыди Стыр Гуфтамæ. Бирæ сывæлæттæ йын уыдис. Сæ байзæддæгтæ æрцардысты æндæр хъæуты: Цъоны, Моргойы, Барсы. Магко æрцарди Къодибыны, Гасси та Бузалы хъæуы. Ацы цыппар æфсымæрты номæй рацыдис Джиоты, Кокойты, Магкойты æмæ Гасситы мыггæгтæ. Се æппæт дæр сты æрвæдæлтæ.

Хуыбылты æрцард Ардисы[ивын | Бындур ивын]

Цардысты Хуыбылтæ Ардисы. Куыд зæгъынц амы цæрджытæ, афтæмæй æрбафтыдысты Дзауы районы Чысыл Гуфтайы хъæуæй. Сæ фыдæл уыд Джиойы кæстæр æфсымæр Хуыбыл. Гуфтайы сын хуым зæххытæ нал фаг кодта æмæ æрцардысты ацы бынаты. Сæ фыдæл Хуыбылы номæй сæ мыггаг рахуыдтой Хуыбылтæ.

Цымыдиссаг[ивын | Бындур ивын]

Цымыдисаг у, кæй чысайнаг мыггаг Хуыбылтæ сты Джиотæ, Остъатæ, Гасситæ æмæ æндæр æрвæдæлон мыггæгты иу хай. Ацы мыггагæн сæ иумиаг фыдæл Хуыбыл хуындис. Æмæ цымыдисаг куыннæ у, Хуыбылæй равзæргæ мыггæгтæн сæ фылдæр хай къуыдайраг кæй сты, йæхи ном йын чи хæссы, уыдон та — чысайнаг. Æвæццæгæн, Хуыбылтæ сты, чысаны ирон фыдæлтæ Чысангомы зæххыл цы къуыдайраг (рагон туаллаг) цæрджыты æрыййæфтой æмæ ассимиляци кæй скодтой, ахæм конкретон мыггæгтæй иу.[2]

Номдзыд Хуыбылтæ[ивын | Бындур ивын]

Фиппаинæгтæ[ивын | Бындур ивын]

  1. Гаглойты Зинæ. Ирон мыггæгтæ: Дзæуджыхъæу: Ир, 2005 — 359 ф.
  2. Дзиццойты Юри. Чысайнаг ныхасыздæхты цыбыр афыст. — Цхинвал, «Хуссар Алани», 2008.