Гæлуатæ

Сæрибар энциклопеди Википедийы æрмæг.
Перейти к навигации Перейти к поиску

Гæлуатæ (уырыс. Галуевы) сты стырдæр ирон мыггæгтæй иу.

Гæлуаты куывд уалдзæджы тыххæй[ивын | Бындур ивын]

Гæлуаты хъæу Урстуалгомы ис. Зымæг сæм ссæуæн дæр нæ вæййы митæй, иннæмæй зæйтæй тас вæййы. Цæмæй хъæуы зæй ма фæласа, уый тыххæй-иу фæззæджы куывд кодтой. Хъæуы сæрмæ-иу сæ мæкъуылтæ сæвæрдтой. Мæкъуылтæ-иу миты зæй урæдтой, æмæ хъæу ирвæзти фыдбылызæй. Зымæг сæ бон нæ уыди донмæ бацæуын, тарстысты зæйæ. Мит-иу тайын кодтой æмæ уый нуæзтой.

Зиан-иу искæуыл куы ’рцыд, уæд æй уæлмæрдмæ рахæссын нæ уæндыдысты, зæйæ тарстысты. Марды чырыны бавæрдтой æмæ йæ рæстæгмæ миты бын дардтой. Стæй зæй куы рацыдаид, уæд иу-зианы уæлмæрдмæ бахастой æмæ йæ баныгæдтой.

Уыдис-иу афтæ дæр, зиан уалдзæджы ралæудмæ миты бын баззад[кæцæй ист у?]. Иу зымæг Гæлуатæй иу лæг амарди, чырыны æвæрдæй йæ миты бын баныгæдтой рæстæгмæ. Иу æхсæв чырынмæ рувас æрцыд æмæ чырын къæхтырдыгæй æхсынын райдыдта. Марды къæхтæ разындысты, æмæ сæ бахсыдта рувас. Уый фæстæ зæй рацыд, æмæ Гæлуатæ сæ зианы систой, цæмæй йæ уæлмæрды баныгæной. Кæсынц æмæ — чырын æхсыд. Фæдис кодтой Гæлуатæ. Сыгом æй кодтой æмæ федтой: къæхты æнгуылдзтæ — æхсыд. Уæд Гæлуатæ кусарт акодтой, кусарты сæфтджытæ къахы æнгуылдзтыл басагътой æмæ марды афтæмæй баныгæдтой.

Гæлуатæ-иу зымæг хуыры цъиутау бабукъ сты. Уый тыххæй сæ «хуыры цъиутæ» хуыдтой адæм. Сæ уалдзæджы æрцыдмæ-иу иу кастысты æнхъæлмæ æмæ-иу Хуыцаумæ куывтой, цæмæй тагъддæр уалдзæг æрцæуа. Гæлуатæ-иу куывтой афтæ уалдзæджы тыххæй[кæцæй ист у?]:

— Уæ бæрзондыл бадæг Стыр Хуыцау! Мах дæ уазæг бакæн, стæм дæ быны цæрæг æмæ дæ фæдзæхсты цы уæм, уый дæ цæст бауарзæд. Хуыцау, кувæм дæм, курæм дæ, ралæууæнт ныл нæ уалдзæджы бонтæ. Баххуыс нын кæн, æмæ нæ бынысæфт ма фæкæн, мах де уазæг.

Уæ, уалдзæджы дзуæрттæ! Раздæр уал сымахмæ кувæм, мит тагъддæр цы батайа æмæ зæйæрцыдæй хызт цы уæм. Уæ, Мацхуарийы дзуар! Кувинаг дæм æркæндзыстæм, митзæйтæй нæ ирвæзын кæн, митзæй комы цы ацæуа, мах та дзæбæхæй цы баззайæм. Уæ, хуры къуылдымтæ! Сымахмæ дæр дзурæм, митзæй ныл ма рауадзут, уæ кувæг адæмы ма фесафут, нæ хоры хуымтæ митзæйæ цы фервæзой. Уæ, хуыры бадæг дуртæ! Сымахмæ дæр кувæм, дурфидар тынгдæр баут, митæй зæйты тынгдæр бауромут, ма сæ рауадзут. Уæ, хуры скæсгæ тынтæ! Сымах хъарм хæссæг стут, миты тайын кæнут, æхсæв сæлæд, боны тайæд. Уæ, хæрдмæдзу цъиу! Дæуæн дæр барст уæд нæ кувинаг. Дæ номыл куывдтæ цы кæнæм, æмæ нын минæвар фæу Хуыцаумæ, миты бын куыннæ фæуæм. Хуыцауæй ракур хатыр æмæ æхсæвы мит ма рауадзæд. Дæ бадæн къутæртæ дæр дын ма фесафæд, дæ ахстон æнæхъæн цы уа, лæппынтæ дзы цы схъомыл кæнай. Мах, адæм — нæ ахстонтæ, нæ хæдзæрттæ, — табу кæнæм Хуыцауæн. Уæ, адгуыты бадæг фарн! Дæуæн даер кувæм æмæ дын кувдзыстæм, фарнæй æмæ цардæй байдзаг кæн нæ уалдзæджы бонтæ. Фарн кæм ис, уым цард дæр ис, æнæ фарнæй цæрæн нæй.

О, Стыр Хуыцау! Дæ кувæг адæм дæ рафæлдисгæ сты. Аргъ нын бакæн, цард нын ратт нæ уалдзæджы хъарм бонты.

Кувæггаг — кæстæртæн, цардыуаг — хистæртæн. Цардæй дæр æмæ кæстæрæй дæр цух цы нæ уæм, уый нын дæ цæст бауарзæд, Стыр Хуыцау! Табу дын кæнæм, табу дын кæндзыстæм, æмæ нын хорздзинад дæ цæст бауарзæд, дæ кувæг адæм æнæниз цы уой, уый сæ уæд, табу дæхицæн, Стыр Хуыцау.