Выборг

Сæрибар энциклопеди Википедийы æрмæг.
Сахар
Выборг
Выборджы уынд гæнахы мæсыгæй
Выборджы уынд гæнахы мæсыгæй
Тырыса Герб
Тырыса
Герб
Паддзахад Уæрæсе
Федерацийы субъект Ленинграды облæст
Муниципалон район Выборджы
Координатæтæ 60°42′33″ ц. у. 28°44′39″ с. д. / 60.709167° ц. у. 28.744167° с. д. (G) (O)
Бындурæвæрд 1293
Раздæры нæмттæ 1918 азы онг — Выборг
1940 азы онг — Виипури
1941 азы онг — Вийпури
1944 азы онг — Виипури
Сахар кæдæй 1403 азæй
Фæзуат 112,27 км²
Центры бæрзæнд 3 м
Цæрджытæ 77 766 адæймаджы (2009)
Æнгомдзинад 693 ад./км²
Сахатон таг UTC+3, сæрды UTC+4
Телефонон код 81378
Посты индекстæ 188800-188811
Автомобилон код 47
Сайт http://www.city.vbg.ru/
Выборг (Уæрæсе)
Red pog.png
Выборг (Ленинграды облæст)
Red pog.png
Выборг (Выборджы район)
Red pog.png

Вы́борг (фин. Viipuri, швед. Viborg, нем. Wiborg) у Ленинграды облæсты сахар, Выборджы районы административон центр. Цæрджыты нымæц 2009-æм азы 1 январмæ у 77766 адæймаджы, 2008-æм азы дæргъы уыцы нымæц 171 адæймагæй фæфылдæр и[1]. Гатчинæйы фæстæ Выборг у Ленинграды облæсты дыккаг стырдæр сахар.

Выборг кæд стыр сахар нæу, уæддæр дзы ис бирæ фенддæгтæ, уыдоны ’хсæн Выборджы гæнах, Алвар Аалтойы библиотекæ, парк Монрепо, Сахаты мæсыг æмæ сæдæгай æндæртæ[2]. Сахармæ æрбацæуынц бирæ туристтæ, сæ фылдæр — Уæрæсейы æндæр регионтæй æмæ Финляндийæ.

Истори[ивын]

1293 азæй 1710 азмæ Выборг уыд Швецийы фидар. 1403 азы Швецийы къарол Эрик Выборгæн радта сахары статус.

1710 азы, Ништадты фидыды бадзырдмæ гæсгæ, Выборг бацыдис Уæрæсейы империйы скондмæ (фæстæдæр сси автономон Финляндийы Стыр Герцогады хай).

Октябры революцийы фæстæ Финлянди расидтиc йæ хæдбардзинад, ууыл советон хицауад сразы ис. Афтæмæй Выборг сси ног паддзахады ахсджиагдæр сахартæй иу. Зымæгон хæсты фæстиуæгæн 1940 азы Выборг бацыдис Советон Цæдисы скондмæ, йæ финнаг цæрджытæ æппæтæй ралыгъдысты Финляндийы мидрегионтæм.

1941-æм азы Герман Советон Цæдисмæ куы балæбурдта, уæд Финляндийы æфсад дæр йемæ — финнаг историктæ уыцы хæст хонынц Дарддæргæнæн хæст. Уыцы хæсты рæстæг финнæгты къухы бафтыдис Выборг фæстæмæ бацахсын. Советон æфсад уырдæм раздæхтис æрмæст 1944-æм азы 20 июны[3] — уыцы бонæй фæстæмæ сахар æдзухдæр уыдис Уæрæсейы Федерацийы сконды.

Æфсымæрон сахартæ[ивын]

Фиппаинæгтæ[ивын]

  1. 1,0 1,1 Отчет о социально-экономическом развитии муниципального образования «Город Выборг» за 2008 год.(уырыс.) Официальный сайт Выборга.
  2. Волкова Л. Г, Геращенко Л. В, Коробова Т. А, Усольцева Т. В, Федосеева В. Н. Вехи выборгской истории. — Выборг: 2005. — Ф. 211.
  3. Государственный музей «Выборгский замок»