Адæмты депортацитæ

Адæмты депортацитæ уыдысты Советон Цæдисы националон политикæйы мадзал Сталины хицауады рæстæг. Мæнæ ахæм депортацитæ æрцыдысты (рæстæгмæ гæсгæ):

• 1920-æм азы апрель: 45 мин теркаг хъазахъхъаджы æрвыст æрцыдысты Украинæмæ æмæ Европæйаг Уæрæсейы цæгатмæ. Сæ бынаты æрцæрын кодтой мæхъæлæтты.
• 1930: 18 мин адæймаджы (белоруссаг æмæ украинаг адæмыхаттæй), Советон Цæдисы ныгуылæн арæны хæстæг чи цардысты, уыдонæй æрвыст æрцыдысты Ныгуылæн Сыбырмæ æмæ Дард Скæсæнмæ.
• 1930-1936: кулакты депортацитæ.
• 1933: 200 мин хъазахаджы æххормагæй ацыдысты Китаймæ, Иранмæ, Монголи æмæ Афгъанистанмæ.
• 1935-æм азы февраль-май: 30 мин финнæгты æрвыст æрцыдысты Ленинграды облæстæй Вологдæйы облæстмæ, стæй Сыбырмæ, Таджикистан æмæ Хъазахстанмæ дæр.
• 1935-æм азы февраль-мартъи: 42 мин польшæйаг æмæ немыцаг адæмæй, Украинæйы ныгулæны чи цардысты, æрцæрын кодтой Украинæйы скæсæйнаг районты æмæ Хъазахстаны.
• 1936-æм азы май: 45 мин польшæйаджы æмæ немыцаджы арвыстой Украинæйæ Хъазахстанмæ.
• 1937-æм азы июль: 2 мин курдаджы арвыст æрцыдысты бæстæйы хуссарæй Хъиргъиз æмæ Хъазахстанмæ.
• 1937-æм азы сентябрь—октябрь: Æппæт корейæгтæ (172 мин) арвыст æрцыдысты Ныгулæн Сыбыр æмæ Дард Скæсæнæй Хъазахстан æмæ Узбекистанмæ.
• 1937-æм азы сентябрь—октябрь: 9 мин китайаджы æмæ, сæ райгуырæн бæстæмæ чи раздахтыстысты, уыцы уырыс китайаг Харбинæй цæрынмæ арвыст æрцыдысты Хъазахстан æмæ Узбекистанмæ.
• 1938-æм азы январь: Персаг адæм Азербайджаны арæнтæй ралидзын кодтой Хъазахстанмæ.
• 1938: 6 мин ирайнаг уираджы арвыст æрцыдысты Туркменаг ССР-ы хуссар арæнтæй республикæйы цæгатмæ, æдзæрæг рæттæм.
• 1940-æм азы февраль: Советон Цæдис Польшæйæ цы зæхх райста, уыцы зæххы польшæйаг цæрджытæ (140 мин) арвыст æрцыдысты европæйаг Уæрæсейы цæгатмæ, Урал æмæ Сыбырмæ.
• 1940-æм азы апрель: 61 мин польшæйаджы (цалдæр социалон категорийы) Ныгуылæн Украинæ æмæ Белоруссийæ арвыст æрцыдысты Хъазахстан æмæ Узбекистанмæ.
• 1940-æм азы июнь: Польшæйаг лыгъдæттæ (75 мин) Украинæ æмæ Белоруссийæ арвыст æрцыдысты Уæрæсейы европæйаг цæгатмæ, Урал æмæ Сыбырмæ.
• 1940-æм азы июль: «Фæсарæйнаг адæмы хатты» гоймæгты депортаци Мурмансчы облæстæй Карелаг-Финнаг ССР æмæ Алтайы краймæ.
• 1941-æм азы май: Контрреволюционертæ æмæ националистты мыггæгтæ (æдæппæт 11 мин адæймаджы) ныгуылæн Украинæйæ арвыст æрцыдысты хуссар Хъазахстанмæ, Красноярсчы краймæ, Омсчы æмæ Новосибирсчы облæсттæм.

Ацы статьяйы тексты ис англисаг æвзагыл фрагменттæ. Дæ хорзæхæй, ратæлмац кæн ирон æвзагмæ. Дзæвгар æмгъуыдмæ тæлмацгонд чи не ’рцæуынц, ахæм тексттæ аппаринаг сты.

• June 12, 1941 Deportation of 30,000 of members of families of "counterrevolutionaries and nationalists" from Chernovtsy and Izmail oblasts of Ukraine and from Moldavian SSR to Kazakhstan, Komi ASSR, Krasnoyarsk Krai, Omsk and Novosibirsk oblasts
• June 14, 1941 Deportation of "anti-Soviet elements" from annexed Baltic States (in accordance with instructions set out in NKVD Order No. 001223):
  • from Lithuania (18,000) to Altai Krai, Novosibirsk Oblast, Kazakhstan and Komi ASSR;
  • from Latvia (17,000) to Krasnoyarsk Krai and Novosibirsk Oblast of Russia and Karaganda oblast of Kazakhstan
  • from Estonia (10,000) to Kirov Oblast and Novosibirsk Oblast
• June 1941: Deportation of 21,000 "nationalists" from Western belarus
• September-October 1941:
  • Deportation of 439,000 Germans (Volga Germans and from Saratov and Stalingrad oblast) to Kazakhstan, Krasnoyarsk and Altai Krais, and Novosibiksk and Omsk oblasts
  • Deportation of 91,000 Finns and Germans from Leningrad oblast to Kazakhstan, Krasnoyarsk and Altai Krais, and Novosibiksk and Omsk oblasts
  • Deportation of 36,000 Germans from Moscow, Moscow oblast and Rostov oblast to Kazakhstan
  • Deportation of 138,000 Germans from Krasnodar and Ordzhonikidze krais, Tula oblast, Kabarda-Balkar ASSR and North Ossetian ASSR to Krasnoyarsk Krai, Irkutsk oblast and Kazakhstan
  • Deportation of 110,000 Germans from Zaporozhye, Stalinsk Oblast, and Voroshilovgrad Oblast to Kazakhstan and Astrakhan Oblast
  • Deportation of 5,000 Germans from Voronezh oblast to Novosibirsk and Omsk oblasts
  • Deportation of 46,000 Germans from Transcaucasus republics to Kazakhstan
  • Deportation of 6,000 Germans from Dagestan ASSR and Chechen-Ingush ASSR to Kazakhstan
• March-April 1942: Deportation of 9,000 Finns and Germans (as well as "socially-dangeorus elements") from Leningrad and Leningrad oblast to Irkutsk Oblast, Krasnoyarsk Krai and Yakutia
• April 1942: Deportation of Greeks, Romanians and some other nationalities from Crimea and Northern Caucasus
• June 1942: Deportation of Germans, Romanians, Crimean Tatars, and Greeks of foreign citizenship from Kransnodar Krai and Rostov Oblast
• August 1943: Deportation of 500 Karachay "bandits" out of Karachay-Cherkes AO
• November 1943: Complete deportation of Karachays (70,000) to Kazakh SSR and Kirgiz SSR.
• December 1943: Deportation of Kalmyks from Kalmyk ASSR to Altai and Krasnoyarsk Krais and Omsk and Novosibirsk oblasts
• February 1944: Complete deportations of Chechens (393,000) and Ingushs (91,000) from Chechen-Ingush ASSR and Dagestan to Kazakh SSR and Kirghiz SSR.
• March 1944: Complete deportation of Balkars (38,000) from Kabarda-Balkar ASSR to Kazakh SSR and Kirghiz SSR.
• March 1944: Deportation of 3,000 Kalmyks from Rostov oblast to Omsk and Novosibirsk oblasts
• May 1944: Deportation of Balkars (~100) from Georgia to Kazakh SSR and Kirghiz SSR.
• Spring 1944: Search and deportation of all Chechens, Ingushs, Kalmyks, Karachays and Balkars from everywhere to Kazakhstan and Uzbekistan (~4,200)
• May 1944: Deportation of 182,000 Crimean Tatars from Crimea to Uzbekistan and a number of other places
• June 1944: Deportation of 1,000 Kalmyks from Stalingrad oblast to Sverdlovsk oblast
• July 1944: Deportation of 1,800 Truly Orthodox Christians ("истинно-православные христиане") from Ryazan, Voronezh and Oryol oblasts to Tomsk and Tyumen oblasts and Krasnoyarsk krai
• June-July 1944:Deportation of Greeks, Bulgarians, Armenians, Turks, etc. from Crimea to Uzbekistan (42,000)
• November 1944: Deportation of 92,000 Meskhs, Kurds, and Khemshins from Southern Georgia, and 1,000 Lazs from Adjar ASSR to Uzbek SSR, Kazakh SSR, Kirgiz SSR.
• June 1948: Deportation of Greeks and Armenian Dashnaks (58,000 ) from the Black Sea coast to Kazakhstan
• 1948-1949: a number of deportation of families of "bandits" from various republics
• March 1951, a decree about expulsion of 9,400 Jehovah's Witnesses, including about 4,000 children, from the Baltic States, Moldova, and western parts of Belarus and Ukraine.
• December 1951: Deportation of 35,000 kulaks from annexed territories of Baltic States, Western Ukraine, and Western Belarus to Krasnoyarsk Krai, Yakutia, Tyumen Oblast and Kazakhstan