Вилья, Панчо

Сæрибар энциклопеди Википедийы æрмæг.
Перейти к навигации Перейти к поиску
Панчо Вилья
исп. Pancho Villa
Pancho Villa bandolier (cropped).jpg
1913 — 1914
Райгуырдис 5 июны 1878(1878-06-05)[1][2]
Амардис 20 июлы 1923(1923-07-20)[1] (45 азы)
Гуырæн ном исп. José Doroteo Arango Arámbula
Æмкъай Мария Лус Коррал[d]
Автограф Изображение автографа
Æфсæдты мыггаг кавалери[d]
Хуындад инæлар
Тохтæ
Commons-logo.svg Викикъæбицы медиа

Хосе́ Дороте́о Ара́нго Ара́мбула (исп. José Doroteo Arango Arámbula, 1878-æм азы 5 июны1923-æм азы 23 июлы , фылдæр хъуыстгонд уыд куыд «Франси́ско Ви́лья» (исп. Francisco Villa) кæнæ «Па́нчо Ви́лья» (исп. Pancho Villa) уыдис растджыты раздзогтæй иу Мексикæйы революцийы рæстæг.

Цардафыст[ивын | Бындур ивын]

Райгуырдис мæгуыр зæхкусджыты хæдзары. 1912-æм азы Паскуаль Ороскойы контрреволюцион растады рæстæг сæмбырд кодта бæхджынты бал, æмæ хицауады æфсæдтимæ архайдта растад басæттыныл. Хицауы бартæ йæхимæ инæлар Уэрта куы райста, уæд Вилья райдыдта растад хицауады ныхмæ æмæ сарæзта Цæгатон дивизи, уый архайдта Чиуауæйы æмæ Коауилæйы. Уæртæйы режим куы æрхаудта уæд Эмилиано Сапатаимæ цæдисы райдыдта тох Каррансы хицауадимæ, 1914-æм азы декабры йе ’фсад бацахста Мехико, фæлæ йæ 1915-æм азы январы ныууагъта.

1916-æм азы 9 мартъийы Вилья балимæ АИШ-ы арæнтыл ахызтир æмæ ныххаудта сахар Колумбусыл, штат Нью-Мексикойы, æмæ расайдта АИШ-ы æфсæдты ныббырст. Уый фæстæ тох кодта Каррансы хицауадимæ æмæ АИШ-ы бабырсгæ æфсæдтимæ иумæ. АИШ-ы æфсæддонтæн сæ бон нæ бацис æрцахсын æмæ сæ маст райсын Вильяйæ 1917-æм азы фæстæмæ раздæхтысты.

1920-æм азы Вилья бафидыдта Мексикæйы президент Адольфо Уэртоимæ æмæ ныууагъта революцион тох. 1923-æм азы æхст æрцыдис йæхи хæдтулгæйы сахар Идальго-дель-Паррал штат Чиуауæйы æмæ фæмард.

Цымыдисаг хабæрттæ[ивын | Бындур ивын]

  • Америкæйы хæстонты, кæй къухы нæ бафтыдис Панчо Вильяйы ныддæрæн кæнын, уыдысты Джон Першинг æмæ Джордж Паттон.
  • Вильяйы мæлæты, кæнæ царды тыххæй мексикаг адæм скодтой зарæг «Кукарачæ», ацы зарæг зыдтой Советон Цæдисы дæр.

Литературæ[ивын | Бындур ивын]

  • И. Лаврецкий «Панчо Вилья». Жизнь замечательных людей, Молодая гвардия, 1962 г.

Æрвитæнтæ[ивын | Бындур ивын]

Фиппаинæгтæ[ивын | Бындур ивын]

  1. 1,0 1,1 Pancho Villa // Encyclopædia Britannica (англ.)
  2. Pancho Villa // Gran Enciclopèdia Catalana (кат.)Grup Enciclopèdia Catalana, 1968.