Марс
(Балдзæгъдæг-æй æрвыст)
| Планетæ | ||||
Марс .svg){kind=small} | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Æндæр нæмттæ | Сырх планетæ | |||
| Орбиталон характеристикæтæ | ||||
| Перигелий |
2,06655⋅108 км[1][2] 1,381 а. и.[1] |
|||
| Афелий |
2,49232⋅108 км[1][2] 1,666 а. и.[1] |
|||
| Стыр æрдсæмæн (a) |
2,2794382⋅108 км[1][2] 1,523662 а. и.[1] 1,524 зæххон[1] |
|||
| Орбитæйы эксцентриситет (e) | 0,0933941[1][2] | |||
| Æрзилыны сидерон период |
686,98 зæххон боны 1,8808476 зæххон азы[1][2] |
|||
| Æрзилыны синодон период | 779,94 зæххон боны[2] | |||
| Орбиталон тагъдад (v) |
24,13 км/с[2] 24,077 км/с[1] |
|||
| Æртаст (i) |
1,85061° (эклиптикæйы фæзоймæ гæсгæ)[2] |
|||
| Уæлæмæдзог æлхынцъы дæргъад (Ω) | 49,57854° | |||
| Перицентры аргумент (ω) | 286,46230° | |||
| Кæй æмбæлццон у | Хур | |||
| Æмбæлццæттæ | 2 | |||
| Физикон характеристикæтæ | ||||
| Полярон æлвæст | 0,00589 (1,76 зæххон) | |||
| Экваториалон радиус |
3396,2 ± 0,1 км[3] 0,532 зæххон |
|||
| Полярон радиус |
3376,2 ± 0,1 км[3] 0,531 зæххон |
|||
| Рæстæмбис радиус |
3389,5 ± 0,2 км[1][2][3] 0,532 зæххон |
|||
| Уæлцъары фæзуат (S) |
1,4437⋅108 км²[1] 0,283 зæххон |
|||
| Гуырахст (V) |
1,6318⋅1011 км3[1][2] 0,151 зæххон |
|||
| Массæ (m) |
6,4171⋅1023 кг 0,107 зæххон |
|||
| Рæстæмбис æнгомад (ρ) |
3,933 г/см3[1][2] 0,714 зæххон |
|||
| Уæгъдибар хауды атагъдад экваторыл (g) |
3,711 м/с2 0,378 g[1] |
|||
| Фыццаг космосон тагъдад (v1) |
3,55 км/с 0,45 зæххон |
|||
| Дыккаг космосон тагъдад (v2) |
5,03 км/с 0,45 зæххон[1][2] |
|||
| Зилынады экваториалон тагъдад | 868,22 км/сах | |||
| Зилынады период (T) |
24 сах 37 мин 22,663 сек[1] (24,6229 сах) — æрзилыны сидерон период, 24 сах 39 мин 35,244 сек (24,6597 сах) — рæстæмбис хурон суткæйы дæргъвæтиндзинад[4]. |
|||
| Сæмæны уырдыг | 25,1919°[4] | |||
| Цæгаты полюсы комкоммæ скаст (α) | 317,681°[2] | |||
| Цæгаты полюсы азылд (δ) | 52,887°[2] | |||
| Альбедо |
0,250 (Бонд)[2] 0,150 (геом. альбедо) 0,170[2] |
|||
| Цæстуынон стъалыйон ас | −2,94 | |||
| Температурæ | ||||
| Уæлцъарыл | −153 °C — +35 °C[5] | |||
|
||||
| по всей планете |
|
|||
| Атмосферæ | ||||
| Атмосферон æлхъывд |
0,4—0,87 кПа (4⋅10−3—8,7⋅10−3 атм) |
|||
|
Сконд: 95,32 % æвзалытуаг газ 2,7 % азот |
||||
 Викикъæбицы медиа | ||||
Марс (варианттæ: Балсафæг[6], Балдзæгъдæг[6][7]) у Хурæй дардмæ цыппæрæм планетæ Хуры системæйы. Тугау ын сырх хуыз кæй ис, уый тыххæй йыл рагон ромаг адæм сæвæрдтой хæсты хуыцау — Марсы ном.
Атмосферæйæн йæ 95,32 % сты æвзалытуаг газ, азот — 2,7 %, аргон — 1,6 %. Марсы диаметр у 6792,4 км, йæ массæ у Зæххы массæйы 10,7 %. Перигелийы уый баввахс вæййы Хурмæ 207 млн км, афелийы та адард вæййы 249 млн км.
Марсæн ис дыууæ æмбæлццоны — Фобос (гр. φόβος «тас») æмæ Деймос (гр. δείμος «фыртас»). Деймосы диаметр у æрмæст 13 км, Фобосæн та 23 км.
Æддаг æрмæг
[ивын | Бындур ивын]Фиппаинæгтæ
[ивын | Бындур ивын]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Jet Propulsion Laboratory, NASA. Mars: Facts & Figures. Solar System Exploration. NASA. Датæ: 2017-æм азы 20 ноябры. Архив 2015-æм азы 13 сентябры.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Williams D. R. Mars Fact Sheet(англ.). National Space Science Data Center. NASA (1 September 2004). Датæ: 2011-æм азы 22 мартъийы. Архив 2011-æм азы 3 апрелы.
- 1 2 3 Seidelmann P. K. et al. Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006(англ.) // Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy : journal. — Springer Nature, 2007. — Vol. 98, no. 3. — P. 155—180. — doi:10.1007/s10569-007-9072-y. — .
- 1 2 Allison M., McEwen M. A post-Pathfinder evaluation of areocentric solar coordinates with improved timing recipes for Mars seasonal/diurnal climate studies(англ.) // Planetary and Space Science. — 2000. — Vol. 48. — P. 215—235. — ISSN 0032-0633. — doi:10.1016/S0032-0633(99)00092-6. Архивировано 23 декабры 2024 года.
- ↑ Extreme Planet Takes Its Toll(англ.). Jet Propulsion Laboratory, NASA (12 June 2007). Архив 2018-æм азы 18 августы.
- 1 2 Цгоев Х.Ф. Словарь осетинской мифологии и уклада жизни. — Владикавказ: ИПЦ СОИГСИ ВНЦ РАН и РСО-А, 2015. – 599 с.
- ↑ Тахъазты Фидар. Дыгурон-уырыссаг дзырдуат — Дзæуджыхъæу: Аланыстон, 2003.
 |
Ацы уац къæртт у, ома æрдæгцæттæ. Википедийæн баххуыс кæн æмæ ацы уац раст æмæ стырдæр скæн. |
 | |
