Мацуо Басё

Сæрибар энциклопеди Википедийы æрмæг.
Мацуо Басё

Мацуо Басё (16441694, 28 ноябыр) уыди цытджыт япойнаг поэт, стихы теоретик, стыр ахъаз фæци поэтикон жанр хайкайы срæзынæн. Райгуырди Ига провинцигæрон Уэно-сахары, самурайы хæдзары. 1664 азæй райдыдта поэзи ахуыр кæнын. 1672 азæй та кодта паддзахадон куыст Эдойы (ныры Токио), стæй сси поэзийы ахуыргæнæг. Йе 'мдугонты 'хсæн уыди ренкайы дæсныйыл нымад. Басё уыди хокку жанры æмæ йе 'стетикæйы сфæлдисæг. Йæ стъилы ис фидауцджын хуымæтæгдзинад, ассоциативад, дунейы гармони бамбарыны арфад.

1680-æм æзты Басё, буддаг Дзен-скъолайы философийæ тæлмæндзагæй, йе сфæлдыстады бындуры бавæрдта "ирдхъуыдады" принцип. Йæ поэтикон бынтæ сты 7 антологийæ æвдыст, йæхи æмæ йæ ахуыргæнинæгтæй конд: "Зымæгон бæттæ" (1684), "Уалдзæгон бæттæ" (1686), "Æмыр быдыр" (1689), "Хъуырой-нас" (1690), "Маймулийы хъæмп-пæлæз" (1-аг чиныг 1691 азы, 2-аг - 1698 азы), "Æвзалыйы голлаг" (1694); ноджы ма æмдзæвгæ æмæ прозæ хæццæ фыст лирикон бонвыссæнтæ (æппæтæй хъуыстгонд сæ у "Цæгаты надвæндагтыл"), уыймæй уæлдай ма чингуытæм æмæ æмдзæвгæм разныхæстæ; поэтикон сфæлдыстадон процессы цæстангас æмæ аивадыл хъуыдытæй дзаг фыстæгтæ.

Басёйы поэзи æмæ эстетикæ стыр тæфаг дардтой, куыд æмбисæнусты Японы литературæйыл, афтæ ма мах дуджы оныл дæр.

Меркурийы иу кратер хуыйны Басёйы номæй.