Дарвин, Чарльз

Сæрибар энциклопеди Википедийы æрмæг.
Чарльз Дарвин

Чарльз Роберт Дарвин (англ. Charles Robert Darwin; 1809-æм азы 12 февралы1882-æм азы 19 апрелы) уыдис англисаг натуралист æмæ бæлццон. Йæ хъуыдытæ æрдзон æвзæрсты тыххæй систы нырыккон эволюцийы синтетикон теорийы бындур.

Чарылз Ро́берт Да́рвин (англ. Charles Robert Darwin; 12 февралы 1809 азы — 19 апрелы 1882) — английсаг натуралист æмæ бæлццон, фыццаг, чи йæ балæдæрдта æмæ равдыста, алкæцы удæгас организм иумæйаг фыдæлтæй кæй эволюци кæны рæстæджы мидæг. Йæ теорийы, кæцы фыццаг хатт мыхуыр æрцыд 1859 азы, "Хуызты равзæрд"-ы, эволюцийы сæйраг змæлдых Дарвин схуыдта æрдзон æвзæрст æмæ æбæлвырд фæлдурæн.

Дарвин æмæ религи[ивын]

Чарылз Дарвин рацыд нонкомформистонты æхсæнæй. Кæд æмæ йæ иуæй-иу бинонтæ æргомæй идæудтой традицион религиозон уырнынадтæ, сæрæй йæхуыдтæг дæр нæ дызæрдыггаг кодта Библийы буквалон уацады. Цыдис англикайнаг скъоламæ, фæстæдæр та, Кембриджы, ахуыр кодта англикайнаг теологи, цæмæй пастыр суа, æмæ уыди Уильям Пейлийы телеологикон аргументы фыдуырнæг, кæцымæ гæсгæ, æрдзы зынгæ рæзумон арæзт, дакъаз кæны Хуыцауы уæвынад. Фæлæ йæ уырнынад райдыдта æнкъуысын фурдбалцы "Бигылыл". Дарвин гуырысхойыл æфтыдта ахæм фæлгондзтæ, дисгæнгæ, зæгъæм, арфдоны æвиллон фæлдисондтыл, кæдон-иу ахæм æрфыты цæрынц æмæ сын сæ рæсугъддзинадæй дæр ничи бафсæддзæн; барызтис-иу, куы-иу федта дыдынбындзы сынтъыты æндзыггæнгæйæ , цæмæй сæ фæстæдæр æгасæй йæ быртæн, йæ едзæтæн, бахæрын кæна. Фæстаг дæнцы уыдта æргом ныхмæдзырдтæ Пейлийы ныхæстæм хæрзæгас дунескондыл. "Бигылыл" дондзæугæйæ, Дарвин ма ортодоксалон хъуыдытыл хæцæг уыди æмæ йæ бон бæргæ уыди Библийы авторитет моралы фарстаты æрхæссын, фæлæ куыд фæстагæй-фæстагмæ, афтæ райдыдта креацион концепцимæ кæсын куыд мæнгонмæ æмæ æнæууæнкмæ: «…æрцыдтæн уый æмбарынадмæ æмæ Зæронд Фæдзæхст, йæ дунейы историйы тыххæй æргом сайдимæ, йæ Вавилойнаг мæсыгимæ, арвыронимæ, фæдзæхсты "нысаны" бæсты æмæ а.д... Нæу индийæгты чингуытæй, кæнæ та исты хъæддаг адæмы уырнынандтæй, фылдæр æууæнчы аккаг.»