Амундсен, Руал

Сæрибар энциклопеди Википедийы æрмæг.
Амундсены къам

Руал Амундсен (норв. Roald Engelbregt Gravning Amundsen, Ру́аль Э́нгельбрегт Гра́внинг А́мундсен) (16 июль 187218 июнь 1928) — норвегиаг полярон бæлццон æмæ иртасæг. Хуссар полюсмæ фыццаг чи ныххæццæ ис, уыцы лæг. Уый йеддæмæ никæй къухы бафтыдис Цæгат-хурыскæсæйнаг (Сыбыры былты дæргъмæ) æмæ Цæгат-хурныгуылæн (Канадæйы сакъадæхты ’хсæн) денджызон фæндагыл дæр науыл фæцæуын.

Бæлццоны кадæн рахуыдтой Амундсены денджыз, Амундсены хох æмæ америкаг иртæсæн станцæ Амундсен-Скотт Антарктидæйы континентыл.

Цыбыр хронологи[ивын]

  • 1890-1892 ахуыр кодта медицинон факультеты, сахар Христианийы (ныртæккæ хуыйны Осло).
  • 1894-æм азæй 1899-æм азы онг матросæй, стæй штурманæй дæр ленк кодта алыхуызон наутыл.
  • Сси фыццаг адæймаг, хуымæтæджы науыл Цæгат-хурныгуылæн фæндагыл чи ахызтис Гренландийæ Аляскæмæ (1903-1906, нау "Йоа").
  • "Фрам", зæгъгæ, уыцы науыл ныххæццæ ис Антарктикæмæ æмæ 14 декабры 1911 куыйтыл æрбацыдис Хуссар полюсмæ. Уымæй фæсте ныууагъта Роберт Скотты бритайнаг экспедици.
  • 1918-æм аз, сæрды, Амундсены экспедици рацыдис Норвегийæ нау «Мод»-ыл æмæ 1920-æм аз Беринджы донкъубалмæ æрхæццæ ис.
  • 1926 Амундсен разамындæй дирижабль «Норвеги» скодта фыццаг æппæт Арктикæйыл атахт: Шпицбергенæй Цæгæт полюсмæ, уымæй та — Аляскæмæ.
  • 1928, Умберто Нобилейы сæфт италиаг экспедици агуыргæйæ, Амундсен 18 июны хæдтæг «Латам»-ыл Баренцы денджызмæ ныххаудта æмæ 56-аздыздæй амардис.

Æддаг æрмæг[ивын]