Фарераг сакъадæхтæ
Сæрибар энциклопеди Википедийы æрмæг.
|
|||||
 |
|||||
| Гимны ном: «Tú alfagra land mítt» «Ды, мæ æппæты рæсугъддæр бæстæ» |
|||||
| Æвзаг | фарераг, даниаг | ||||
| Сæйраг сахар | Торсхавн | ||||
| Стырдæр сахартæ | Торсхавн, Клаксвуйк | ||||
| Хицауиуæджы хуыз | Данийы автономон регион | ||||
| Паддзах Премьер-министр |
Къаролы ус Маргрете II Кай Лео Йоханнесен |
||||
| Фæзуат | 1 399 км² | ||||
| Цæрджытæ | 48 500 (2007) | ||||
| Æнгомдзинад | 64 ад./км² | ||||
| Валютæ | Даниаг кронæ | ||||
| Интернет-домен | .fo | ||||
| Телефонон код | +298 | ||||
| Сахатон таг | UTC+1 | ||||
Фарераг сакъадæхтæ (Фарертæ) (фар. Føroyar, Фёрьяр, «Фысы сакъадæхтæ»; дан. Færøerne) у Цæгат Атлантикæйы 18 сакъадахы къорд, Норвеги, Исланди æмæ Стыр Британийы ’хсæн. Фарертæ сты Данийы автономон регион. Хиуынаффæйад 1948 азæй. Фарерты сæйраг сахар у Торсхавн. Архипелаг ис æнгом традицион бастдзинад Исланди, Норвеги, Шетландаг сакъадæхтæ, Оркнейаг сакъадæхтæ æмæ Гренландимæ.
Сæргæндтæ |
[баив æй] Истори
[баив æй] Фарераг сакъадæхты рагон истори
Ирландийы моладзæнтæ зыдтой Фарераг сакъадæхты тыххæй 500-æм азмæ æввахс[ратæдзæн нæй?]. 700 æмæ 800 азты астæу Шотландийæ рацæуæггæгтæ арцардысты сакъадæхты[ратæдзæн нæй?]. Викингтæ куы бахæццæ сты Фарераг сакъадахтæм IX æнусы райдайæны, уæд шотландиæгтæ сакъадæхтæй ацыдысты.
[баив æй] Дани æмæ Норвеги
XIV æнусы кæронмæ Фарераг сакъадæхтæ уыдысты Норвегийы провинци. Стæй Фарертæ систы Данийы æмæ Норвегийы иумæйаг паддзахады территори, стæй 1815 азы Дани сси иунæгон Фарерты бардарæг. Сакъадæхты цæрджытæ сты скандинаваг адæм; фарераг æвзаг у рагон норвегаг æвзаджы байзæддаг.
[баив æй] Фарертæ Дыккаг дунеон хæсты. Бритайнаг оккупаци
1940 азы 11 апрелы Стыр Британийы сæйраг министр Уинстон Черчилль алыг кодта Торсхавны порты æрæвæрын крейсер. Стыр Британи сси Фарерты æфсады бардарæг 1940 азы апрелы, Данимæ Германы интервенцийы фæстæ. Бритайнаг оккупаци фæци 1945 азы сентябры. 8 мин бритайнаг салдаттæй фылдæр хайад истой Фарерты оккупацийы.
[баив æй] Хæсты фæстæ
1946 азы сентябры сусæг хъæлæслæвæрды фæстæ Фарераг сакъадæхты парламент расидти, сакъадæхтæ Данийы скондæй кæй рацæуынц, уый. Уыцы уынаффæ бафидар кодта парламент (12 хъæлæсы разы, 11 нæразы). Сакъадæхтæй иу — Суурой, æппæты хуссардæр æмæ фæзуатмæ гæсгæ æртыккаг — фехъусын кодта, уый Даниимæ кæй баззайдзæн, уый. Данийы хицауад хъæлæслæвæрд схуыдта æнæхъомыс æмæ фарераг парламенты куыст рæстæгмæ бауромын кодта.
Фæстæдæр адæмы ног æрфарст сбарæг кодта, Данийы сконды кæй баззайын фæнды, ахæм цæрджыты æмбисæй чысыл фылдæр уыд. Парламенты делегаци ацыд Копенгагенмæ ныхас кæнынмæ. 1948 азы бадзырдмæ гæсгæ Фарераг сакъадæхтæ райстой арæнгонд суверенитет, йæ æддаг политикæ у Данийы бар.
1984 азы Фарертæ фехъусын кодтой сæ æнæядерон статус. Æнæуи сакъадæхтыл ис Данийы æфсæддон базæ æмæ НАТО-йы радиолокацион комплекс.
Фарертæ сты Шенгены бадзырды уæнг. Уырдæм бацæуынæн Уæрæсейы граждæнты хъæуы даниаг минæварады визæ исын.
[баив æй] Географи
Архипелаг 18 сакъадæхтæй у:
- Борой (фар. Borðoy)
- Виой (фар. Viðoy)
- Воар (фар. Vágar)
- Калсой (фар. Kalsoy)
- Колтур (фар. Koltur)
- Куной (фар. Kunoy)
- Луйтла-Дуймун (фар. Lítla Dímun) (æдзæрæг)
- Мичинес (фар. Mikines)
- Нольсой (фар. Nólsoy)
- Сандой (фар. Sandoy)
- Свуйной (фар. Svínoy)
- Скувой (фар. Skúvoy)
- Стоура-Дуймун (фар. Stóra Dímun)
- Стреймой (фар. Streymoy)
- Суурой кæнæ Суури (фар. Suðuroy)
- Фуглой (фар. Fugloy)
- Хестур (фар. Hestur)
- Эстурой (фар. Eysturoy)
[баив æй] Цæрджытæ
Сакъадахты цæрынц 48 500 адæймаджы. Уыдонæй:
- 91.7% фарерæгтæ;
- 5.8% даниæгтæ;
- 0.4% исландиæгтæ;
- 0.2 % норвегиæгтæ;
- 0.2% поляктæ.
[баив æй] Цæрджыты рæзт (1327-2004)
|
|
[баив æй] Транспорт
Фарерты раны фæрцы архипеладжы сæйраг транспорт у денджызон. Паддзахады иунæг аэропорт у Воар сакъадахы. Фарерты сæйраг уæлдæфон ласæг у Авиакомпани Atlantic Airways. Æнæсцух рейстæ: Ставангер, Осло (Норвеги), Копенгаген, Ольборг, Биллунн (Дани), Рейкьявик (Исланди), Абердин, Шетландаг сакъадæхтæ (Шотланди) æмæ Лондонмæ.
[баив æй] Зайæгойтæ
Архипелаг ис кадавар зайæгхал: арктикон зайæгойтæ, хъæддаг дидинджытæ, кæрдæджытæ, хъуына æмæ хъуынабын.
[баив æй] Бæстыхъæд
Фарераг сакъадæхты бæстыхъæд у ромыл денджызон (сатæг зымæг æмæ сатæг сæрд). Архипелагыл ис 260 къæвдаджын бонты афæдзы дæргъы.
[баив æй] Бæрæгбæттæ
- Ногбон, 1-æм январь
- Стыр Цыппæрæм
- Стыр Майрæмбон
- Куадзæн
- уырыс. Поливальный понедельник
- Тырысайы бон, 25-æм апрель
- Стыр Куывды бон (Store Bededag), цыппæрæм майрæмбон Куадзæны фæстæ
- Зæрдæвæрæн (уырыс. Вознесение)
- Сыгъдæг Æртæиууоны бон (уырыс. День Святой Троицы), 4-æм июнь
- Сыгъдæг Уды Бон, 5-æм июнь
- Конституцийы бон, 5-æм июнь
- Сыгъдæг Олавы агъоммæ, 28-æм июль
- Сыгъдæг Олавы бон, 29-æм июль
- Цыппурсы агъоммæ (уырыс. Сочельник), 24-æм декабрь
- Цыппурс, 25-æм декабрь
- Лæвæртты бон, 26-æм декабрь
- Ногбоны агъоммæ, 31-æм декабрь
[баив æй] Традицитæ
Фарераг сакъадæхтæ ма хъуыстгонд сты китдзуаны традицийæ. Урсфарс дельфинтæ æмæ æндæр киттæ марынц сæ дзидза æмæ сæ сойы тыххæй, афæдзы дæргъы 950 гриндæйы (Globicephala melaena) бæрц марынц, сæ фылдæр сæрды. Фарерæгтæ куыд бамбарын кæнынц, китдзуан у сæ традицион царды ахсджиаг хай, цæрæгойты хъахъхъæнджытæ та уыцы традици критикæ кæнынц куыд тугдзых æмæ нæхъæугæ[1][2].
[баив æй] Хæринæгтæ
Фарерты традицион хæринæгты бындур у фысыфыд, картоф, кæсаг æмæ киты дзидза. Фысыфыд у фарераг адæмы уарзондæр хæринæгтæй иу. Фарерты ис иунæг бæгæныхсидæн Föroya Bjór (уый кусы 1888 азæй).
[баив æй] Æддаг æрмæг
- Официалон сайт
- Туристтæн сайт (англ.)
[баив æй] Фиппаинæгтæ
- ↑ Whales and whaling in the Faroe Islands Faroese Government. Бæрæггонд æрцыд 2006-12-05.
- ↑ Why do whales and dolphins strand? WDCS. Бæрæггонд æрцыд 2006-12-05.
 |
Ацы статья Фарераг сакъадæхты тыххæй къæртт у, ома æрдæгцæттæ. Википедийæн баххуыс кæн æмæ ацы статья раст æмæ стырдæр скæн. |
