Мытищи

Сæрибар энциклопеди Википедийы æрмæг.
Сахар
Мытищи
Тырыса Герб
Тырыса
Герб
Паддзахад Уæрæсе
Федерацийы субъект Мæскуыйы облæст
Район Мытищийы район
Координатæтæ 55°55′00″ ц. у. 37°44′00″ с. д. / 55.916667° ц. у. 37.733333° с. д. (G) (O)
Бындурæвæрд 1460
Сахар кæдæй 1925 азæй
Фæзуат 151,1 км²
Цæрджытæ 163 447 адæймаджы (2008)
Сахатон таг UTC+4
Телефонон код 495
Посты индекстæ 141000—141021
Сайт http://www.mytischi-city.ru/ (уырыс.)
Мытищи (Уæрæсе)
Red pog.png
Мытищи (Мæскуыйы облæст)
Red pog.png
Мытищи (Мытищийы район)
Red pog.png

Мытищи у Уæрæсейы сахар æмæ Мæскуыйы облæсты Мытищийы районы административон центр.

Иумæйаг зонæнтæ[ивын]

Фыццаг донвæды 200 азы мысæн скульптурæ
Чырыстийы Райгуырды аргъуан Мытищийы

Цæры дзы 162,7 мин адæймаджы. Цæрджыты нымæцмæ гæсгæ у Мæскуыйы облæсты фæндзæм сахар (Балашихæ, Подольск, Химки æмæ Королёвы фæстæ). Сахар æрбынат кодта Мæскуыйæ 19 км æддæдæр, йæ цæгат-скæсæнырдыгæй, цæугæдон Яузæйы былгæрон. Ярославлы сосавæндагварс æмарæн у Мæскуыимæ æмæ нымад у йæ сателлит-сахарыл. Мытищи у Мæскуыйы облæсты культурæ, зонад æмæ индустрийы стырдæр артдзæстæй иу. Æфсæнвæндаг «Мæскуы — Ярославль»-ы хаххы æлхынцъ.

Истори[ивын]

Фыццаг хатт Мытищийы хъæуы тыххæй ской чындæуыд 1460-æм азы (XIX æнусæй — Стыр Мытищи). Сахары ном равзæрди дзырд «мыта»-йæ (вариант — «мытная пошлина»). Афтæ хуынди, цæугæдæттæ Яузæ æмæ Клязмæйы ’хсæн ахизæнвæндагыл (уырыс. волок) цæуæг адæм цы хъалон фыстой, уый.

17791804 азты Мытищийæ Мæскуымæ арæзт æрцыд Уæрæсейы фыццаг донвæд (дон цыди Мытищийы суадæттæй хæддзуйæ). XIX æнусы æмбисы сахары сарæзтæуыд фыццаг куыстуæттæ. 1862-æм азы Стыр Мытищимæ бауагъдæуыд æфсæнвæндаг. 1897-æм азы Саввæ Мамонтовы разамындæй арæзт æрцыд фыццаг вагæттæаразæн завод. Чысыл фæстæдæр уым сарæзтой Уæрæсейы фыццаг æнæрдзон цыллæйы куыстгæнæн завод.

XX æнусы райдианы Мытищи сси, мæскуыйæгтæ сæрдыгон сæ фæллад кæм уагътой, ахæм популярон ран.

1925-æм азы 17 августы Мытищийæн радтой сахары статус. 1932-æм азы сахары территори зынгæ фæуæрæхдæр ис: йе скондмæ бахæстæуыд хъæутæ Стыр Мытищи, Тайнинское, Рупасово, посёлоктæ Шарапово, Заречная Слобода, Леонидовкæ, Перловский, Тайнинский, Дружбæ.

Индустри[ивын]

Мытищийы индустрийы сæйраг къабаз у машинæаразынад. Сæйрагдæр индустрион куыстуæттæ:

  • Машинæаразæн завод (АÆ «Метровагонмаш»): аразы метройы вагæттæ, автосамосвалтæ, автоприцептæ;
  • Электромеханикон завод;
  • Гарзæгтæаразæн завод;
  • завод «Энергопромавтоматика»;

æмæ æндæртæ.

Зонад[ивын]

Мытищийы ис кæнгæ фæскъæутты зонадон-иртасæн иститут (ЗИИ), бæрцытæбарæн радиогарзæгты ЗИИ (НИИ измерительных радиоприборов). Уыдонæй уæлдай ма дзы кусы Хъæды Мæскуыйы паддзахадон университет, Фæлхасадон кооперацийы Мæскуыйы университет, медицинон училище, машинæаразæн колледж æмæ æндæр ахуырдæттæ.

Культурæ[ивын]

Культурон кусæндæттæй зынгæдæртæ сты Куклаты театр «Огниво», драмæ æмæ комедийы театр «ФЭСТ», Историон-аивадон музей, нывты галерей, спортивон-ирхæфсæн комплекс «Ихын аренæ „Мытищи“».

Сахары уагъд цæуы газеттæ «Родники» (йæ раздæры ном — «За коммунизм»), «По Ярославке» (2005-æм азæй).

Транспорт[ивын]

Æфсæнвæндаджы вагзал

Фæндæгты хыз арæзт у ахæм æгъдауæй æмæ транзитон автотранспортæн нæй ацæуæн сахары центрыл. Уый руаджы иуæй мидкварталты цæуæг машинæты бæрц къаддæр кæны, иннæмæй та къуылымпы чындæуы Мытищийæ Мæскуымæ æмæ Мæскуыйæ Мытищимæ цæуæг транспорты, уымæн æмæ уыдоны бахъæуы цæуын æмраст фæндагыл нæ, фæлæ центры иувæрсты.

Мæскуыйæ сахармæ ис æртæ бацæуæны: Ярославлы сосавæндагыл, Осташковойы сосавæндагыл æмæ МКАД-ы æддаг зилаккы ’рдыгæй, платформæ Перловская кæм ис, уым.

Фæндæгты хыз ныр дæр рæзы, æмæ 2002—2005-æм азты Осташковойы сосавæндагæй Сабырдзинады уынгмæ бахизæн бæрæг уæрæхдæргонд æрцыд. Ныридæгæн фæци арæзт Ярославлы сосавæндагыл эстакадæ Олимпаг проспектмæ.

Сахарыл цæуы, Мæскуы æмæ Мæскуыйы облæсты цæгат-скæсæны цæрæнрæттæ чи бæтты, уыцы æфсæнвæндаг.

Сахары автовагзалæй арæзт æрцыди автобусты маршруттæ Мытищийы районы, стæй æндæр районты цæрæнрæттæм.

Æрвитæнтæ[ивын]


Мæскуыйы облæсты герб Мæскуыйы облæсты сахартæ Мæскуыйы облæсты тырыса
Административон центр: Мæскуы

Апрелевкæ | Балашихæ | Бронницы | Верея | Видное | Волоколамск | Воскресенск | Высоковск | Голицыно | Дедовск | Дзержинский | Дмитров | Долгопрудный | Домодедово | Дрезна | Дубна | Егорьевск | Железнодорожный | Жуковский | Зарайск | Зæронд Купавнæ | Звенигород | Ивантеевкæ | Истрæ | Каширæ | Климовск | Клин | Коломнæ | Королёв | Котельники | Красноармейск | Красногорск | Краснозаводск | Краснознаменск | Кубинкæ | Куровское | Ликино-Дулёво | Лобня | Лосино-Петровский | Луховицы | Лыткарино | Люберцы | Московский | Мытищи | Наро-Фоминск | Ногинск | Одинцово | Ожерелье | Озёры | Орехово-Зуево | Павловский Посад | Пересвет | Подольск | Протвино | Пушкино | Пущино | Раменское | Реутов | Рошаль | Рузæ | Сергиев Посад | Серпухов | Солнечногорск | Ступино | Сходня | Талдом | Троицк | Фрязино | Химки | Хотьково | Черноголовкæ | Чехов | Шатурæ | Щёлково | Щербинкæ | Электрогорск | Электросталь | Электроугли | Юбилейный | Яхромæ