Клапрот, Юлиус

Сæрибар энциклопеди Википедийы æрмæг.

Юлиус Генрих Клапрот (нем. Julius Heinrich Klaproth; райгуырдис 1783 азы 11 октябры, Берлин — амардис 1835 азы 28 августы, Париж) — зындгонд немыцаг скæсæниртасæг (ориенталист), бæлццон æмæ полиглот. Йæ фыд уыдис химик Мартин Клапрот.

Йæ сабибонты йæм рабæрæг ис æвзæгтæ ахуыр кæнынмæ арæхстдзинад. 1802-æм азы мыхуыры рацыдис йæ фыццаг уацмыс «Asiatisches Magazin». 1805-æм азы йæ равзæрстой Императоры Зонæдты академийы (Бетъырбух) уæнгæй.

Клапрот архайдта граф Ю.А. Головкины Китаймæ минæварон балцы (маньчжуйраг хицæуттæ æрвыстлæгты Манголæй дарддæр нæ бауагътой). Манголæй куы æрыздæхтис, уæд 1807–1808 азты цыдис балцы Кавказы. Уым Клапрот æмбырд кодта статистикон æмæ этнографион æрмæг. Æмбырдгонд зонадон бæрæггæнæнтыл куы бакуыста, уæд 1812 азы æрыздæхтис Берлинмæ, 1815 азæй та иудадзыг цардис Парижы. А. фон Гумбольдты рекомендацийы фæрцы Клапротæн Пруссийы къаролæй лæвæрд æрцыдис профессоры ном æмæ мызд, стæй Парижы цæрыны æмæ зонадон куыст кæнын бар.

Юлиус Клапрот ма тæлмац кодта рагон япойнаг поэзи.

Клапроты сæйраг куыстытæ[ивын]

  • Leichenstein auf dem Grabe der Chinesischen Gelehrsamkeit des Herrn Joseph Hager. Halle: Waisenhausdruckerei 1811.
  • Abhandlung über die Sprache und Schrift der Uiguren. Hamburg: Buske, 1985. Unveränd. Nachdr. d. Ausg. Paris, Königl. Druckerei, 1820. Mit e. Vorw. von Wolfgang-Ekkehard Scharlipp.
  • Kurilen oder Aino. Bochum: Adami, 1984, [Nachdr. d. Ausg.] Schubart, Paris, 1823.
  • Asia polyglotta" (Paris 1823, nebst Sprachatlas
  • Tableaux historiques de l’Asie. Paris 1823, 4 Bde. mit Atlas.
  • Chrestomathie mandchoue, 1828;
  • Collections d’antiquités égyptiennes. Paris 1829.
  • Examen critique des travaux du feu M. Champollion sur les hiéroglyphes. Paris 1832.
  • Aperçu général des trois royaumes, traduit de l’original japonais-chinois. Paris 1833.
  • Mémoires relatifs à l’Asie. Paris 1834, 2 Bde.
  • Lettre à M. le baron A. de Humboldt sur l’invention de la boussole. Deutsche Übersetzung von Armin Wittstein: Julius Klapproth’s Schreiben an Alexander von Humboldt über die Erfindung des Kompasses. Leipzig: Weigel 1885.