Багратион, Иваны фырт Пётр

Сæрибар энциклопеди Википедийы æрмæг.

Багратион Иваны фырт Пётр (гуырдз. პეტრე ბაგრატიონი, 1765—1812) — Уæрæсейы инфантерийы инæлар, кънйаз, 1812-æм азы Фыдыбæстæйы хæсты хъæбатыр.

Сæргæндтæ 1 Цардвæндаг 1.1 Хæдзарвæндаг 2 Æфсæддон службæ 3 Йæ номæй кæй рахуыдтой, уыцы бынæттæ 4 Фиппаинæгтæ

[баив æй] Цардвæндаг

[баив æй] Хæдзарвæндаг

Багратионы мыггаджы равзæрд цæуы Адарнасе Багратионæй; 742—780-æм æзты уый уыд рагон Гуырдзыстоны провинцийы (мхаре) — Тао — Кларджеты ерыстау (ныр Турчы конды у), йæ фырт Ашот Куропалат (амард 826-æм азы) сси Гуырдзыстоны паддзах. Фæстæдæр Гуырдзыстоны паддзæхты династи фæдих æртæ къабазыл, хистæр къабазы хæххытæй иу (Багратионтæ) бацыд Уæрæсейы кънйазон мыггæгты номхыгъдмæ.

1759-æм азы Картлийы паддзах Иессейы фæрссаг фырт принц Алыксандр (Исаак-бек) Гуырдзыстоны паддзахиуæггæнæг бинонтимæ быцæуы тыххæй афтыди Уæрæсемæ æмæ дзы лæггад кодта Кавказы дивизийы булкъонæй. Йæ фырт Иван Багратион (1730—1795)дæр уырдæм ацыди йæ фæдыл. Иван службæмæ бацыд Хъызлары хъаллæйы комендантон командæмæ.

Бирæ автортæ куыд фыссынц, афтæмæй Пётр райгуырдис 1765-æм азы Хъызлары, фæлæ архивон материалтæм гæсгæ зæгъæн ис, Пётр Калачы кæй райгуырд, уый. Йæ фыды петицитæм гæсгæ Пётры ныййарджытæ Иверийы ерыстауадæй Хъызлармæ æрлыгъдысты æрмæстдæр 1766-æм азы декабры, Гуырдзыстон Уæрæсейы империйы скондмæ бацæуыны агъоммæ ^[1]. Йæ æрыгон азтæ Багратион арвыста Хъызлары.

[баив æй] Æфсæддон службæ

Службæ райдыдта Астраханы фистæгæфсæддон полчъы. Фыццаг хатт тох кодта 1783-æм азы хæстон экспедицийы Цæцæны. 1785-æм азы уацары райста Сих-Мансуры æфсад.

1806-1812-æм азты уырысы-турчы хæсты рæстæджы уыди Молдавийы æфсады сæйраг командгæнæгæй. 1812-æм азы Фыдыбæстæйы хæсты рæстæджы уыди Дыккаг ныгуылæн æфсады сæйраг командгæнæгæй. Амарди Бородинойы тохы фæстæ 1812-æм 24 сентябры. 1839-æм азы ногæй ныгæд æрцыд Бородинойы быдыры.

[баив æй] Йæ номæй кæй рахуыдтой, уыцы бынæттæ

• 1946-æм азы Калининграды облæсты кондмæ бацæуæг Скæсæн Пруссийы сахарæн Прейсиш-Эйлау , ном Багратионовск сæвæрдтой.
• Цыртдзæвæнтæ: 1999-æм азы Мæскуыйы ныввæрд, скульптор Мераб Мерабишвили.
• Мæскуыйы ис метро-йы станцæ Багратионовскæй æмæ хид «Багратион».
• Багратионы уынг (Липецк)
• Багратионы уынг (Калининград)
• Багратионы уынг (Хъызлар)
• Ном «Багратион» хаста Советон æфсады 1944-æм азы Белоруссаг операци Фыдыбæстæйы Стыр хæсты рæстæджы

[баив æй] Фиппаинæгтæ